राम रक्षा स्तोत्रम् Rāma Rakṣā Stotram

रामचन्द्रको ध्यान गरौं: आजानुबाहु, शर-धनुष धारण गरेका, बद्ध-पद्मासनमा विराजमान; पहेंलो वस्त्र लगाएका, नयाँ कमलका पंखुडीसँग प्रतिस्पर्धा गर्ने आँखाहरू, मुखमण्डल प्रसन्न। बाँया तर्फ सीताको कमल-मुख उनका आँखासँग मिल्छ; देहमा नीलो मेघको जस्तो आभा, विविध आभूषणहरूले दीप्त, विशाल जटा-मण्डल धारण गरेका।

रघुनाथको चरित्र सयौं करोड श्लोकहरूमा विस्तृत छ। यसको एक-एक अक्षर मानिसहरूका महापापहरूको नाश गर्ने हो।

नीलकमल जस्तो श्यामवर्ण, कमलनयन, जानकी र लक्ष्मणले युक्त, जटा-मुकुटले मण्डित रामको ध्यान गरेर —

— तरकस, धनुष र बाण हातमा लिएर, निशाचरहरूका संहारक; आफ्नै लीलाद्वारा जगत्को रक्षा गर्न प्रकट भएका, ती अज र सर्वव्यापी —

बुद्धिमान मानिसले पाप-नाशक र सर्व-कामना पूर्ण गर्ने यस राम-रक्षाको पाठ गरोस्। राघवले मेरो शिरको रक्षा गरून्; दशरथ-पुत्रले मेरो मस्तकको रक्षा गरून्।

कौशल्यानन्दनले मेरा दुवै आँखाको रक्षा गरून्; विश्वामित्र-प्रियले मेरा कानको। यज्ञ-रक्षकले मेरो नाकको रक्षा गरून्; सौमित्र-वत्सलले मेरो मुखको।

विद्यानिधिले मेरो जिब्रोको रक्षा गरून्; भरतद्वारा वन्दित मेरो कण्ठको। दिव्यायुध-धारीले मेरा काँधको रक्षा गरून्; शिव-धनुष-भंजकले मेरा भुजाहरूको।

सीता-पतिले मेरा हातहरूको रक्षा गरून्; परशुराम-विजयीले मेरो हृदयको। खर-ध्वंसीले मेरो कमरको रक्षा गरून्; जाम्बवानका आश्रयले मेरो नाभिको।

सुग्रीवका स्वामीले मेरो कम्मरको रक्षा गरून्; हनुमानका प्रभुले मेरा जाँघहरूको। सेतु-निर्माताले मेरा घुँडाहरूको रक्षा गरून्; दशानन-अन्तकले मेरा पिंडलाहरूको।

विभीषणलाई श्री दिनेले मेरा गोलीगाँठहरूको रक्षा गरून्; लक्ष्मणका अग्रजले मेरा पैतालाहरूको। रामचन्द्र प्रभुले दिन-रातका शेष समस्त अंगहरूको रक्षा गरून्।

जो पुण्यात्माले यस राम-बल-सम्पन्न रक्षा-स्तोत्रको पाठ गर्छ, त्यो दीर्घायु, सुखी, पुत्रवान, विजयी र विनम्र हुन्छ।

पाताल, भूतल र आकाशमा विचरण गर्ने, छद्म रूपमा विचरण गर्ने प्राणीहरू पनि राम-नामले रक्षित व्यक्तिलाई हेर्न समेत सक्दैनन्।

'राम', 'रामभद्र' वा 'रामचन्द्र' — यी मध्ये कुनै नाम स्मरण गर्ने मानिस पापहरूले छुँदैन र भुक्ति तथा मुक्ति दुवै पाउँछ।

जगत्लाई जित्ने एकमात्र मन्त्र राम-नामले रक्षित भएर जो व्यक्तिले यसलाई कण्ठमा धारण गर्छ, उसको हातमा सबै सिद्धिहरू हुन्छन्।

'वज्र-पञ्जर' नामको यस राम-कवचको जसले स्मरण गर्छ, उसको आज्ञा सर्वत्र अप्रतिहत रहन्छ र जय तथा मंगल प्राप्त गर्छ।

जसरी स्वप्नमा भगवान शिवले यस राम-रक्षाको उपदेश दिनुभयो, त्यसरी नै प्रातःकाल जागेपछि बुधकौशिक ऋषिले यसलाई लेखे।

उहाँ समस्त कल्पवृक्षहरूका उद्यान हुनुहुन्छ, समस्त आपदाहरूको अन्त हुनुहुन्छ, तीनै लोकका आनन्द हुनुहुन्छ — ती श्रीमान् राम नै हाम्रा प्रभु हुनुहुन्छ।

दुवै (राम र लक्ष्मण) युवा, रूपवान, सुकुमार र महाशक्तिशाली छन् — कमल जस्ता विशाल नेत्रहरू भएका, वल्कल र कृष्णमृगको छाला लगाएका।

फल र मूल खाने, जितेन्द्रिय, तपस्वी, ब्रह्मचारी — दशरथका यी दुई पुत्र, राम र लक्ष्मण, दुवै भाई हुन्।

समस्त प्राणीहरूका आश्रय, समस्त धनुर्धरहरूमा श्रेष्ठ, राक्षस-कुलको संहार गर्नेहरू — ती दुवै रघुकुल-श्रेष्ठले हाम्रो रक्षा गरून्।

धनुषमा प्रत्यञ्चा चढाएका, प्रत्यञ्चामा औंला राखेका, छेउमा तूणीर लगाएका — मेरो रक्षाका निम्ति राम र लक्ष्मण सदा मेरो अगाडि-अगाडि हिँड्दै जाऊन्।

कवच लगाएका, तरबार बोकेका, धनुष-बाणसहित, युवा, अगाडि बढ्दै, मनोरथहरूका बाधाहरू नष्ट गर्दै — ती राम र लक्ष्मणले हाम्रो रक्षा गरून्।

राम दशरथ-पुत्र हुनुहुन्छ, शूर हुनुहुन्छ, लक्ष्मणसहित हुनुहुन्छ, बलवान् हुनुहुन्छ; काकुत्स्थ-वंशी, पूर्ण पुरुष, कौशल्या-पुत्र, रघुकुल-श्रेष्ठ —

ज्ञानमार्गबाट जानिने, यज्ञका अधिपति, पुराणहरूका पुरुषोत्तम — जानकी-वल्लभ, श्रीमान्, अप्रमेय-पराक्रमी।

हरि स्वयं मनुष्यरूपमा प्रकट भएका — सबका प्रत्यक्ष प्रभु, सबको भाग्यको उद्गम। कमलनयन राम नै सबका शरण र आश्रय हुनुहुन्छ।

आपदाहरूको हरण गर्ने, सम्पूर्ण सम्पदाहरूका दाता, लोकहरूका आनन्द — श्री रामलाई म बारम्बार प्रणाम गर्दछु।

'राम! राम!' को उद्घोष — संसारका बीजहरूलाई भस्म गर्ने, सुख-सम्पदाको अर्जन गर्ने, यमका दूतहरूलाई भयभीत गर्ने।

मन र वायुसरह गतिशील, जितेन्द्रिय, बुद्धिमानहरूमा श्रेष्ठ — वायुपुत्र, वानर-यूथका प्रमुख, श्रीरामका दूतको म शरण लिन्छु।

'राम राम' को मधुर, मधुर-अक्षरयुक्त कूजन गर्दै, काव्य-शाखामा विराजमान — काव्यकोकिल वाल्मीकिलाई म नमस्कार गर्दछु।

आपदाहरूको हरण गर्ने, सम्पूर्ण सम्पदाहरूका दाता — ग्रह र नक्षत्रहरूको शान्तिका निम्ति म रामलाई प्रणाम गर्दछु।

जसको हृदयमा मंगलको आवास भगवान् हरि विराजमान छन्, उनका सबै कार्यहरूमा सदा मंगल नै मंगल छ।

त्यही लग्न शुभ छ, त्यही दिन सुदिन छ — त्यही क्षणमा तारा-बल र चन्द्र-बल हुन्छ, विद्या-बल र दैव-बल हुन्छ — हे लक्ष्मीपते! तपाईंका चरण-युगलको म स्मरण गर्दछु।

दूर्वा-दलसरह श्याम, कमलनयन, पीत-वस्त्रधारी रामको जसले दिव्य नामहरूले स्तुति गर्छन्, ती मानिसहरू संसार-चक्रमा पर्दैनन्।

लक्ष्मणका अग्रज, रघुकुल-श्रेष्ठ, सीता-पति, सुन्दर; काकुत्स्थ-वंशी, करुणाका समुद्र, गुणहरूका भण्डार, ब्राह्मण-प्रिय, धर्मनिष्ठ; राजेन्द्र, सत्य-प्रतिज्ञ, दशरथ-पुत्र, श्यामल, शान्त-मूर्ति — लोकाभिराम, रघुकुल-तिलक, राघव, रावणका शत्रु — ती रामचन्द्रलाई म वन्दन गर्दछु।

रामलाई, रामभद्रलाई, रामचन्द्रलाई, विधातालाई; रघुनाथलाई, नाथलाई, सीताका पतिलाई — नमस्कार।

श्री राम राम — हे रघुनन्दन राम राम। श्री राम राम — हे भरतका अग्रज राम राम। श्री राम राम — हे रणकर्कश राम राम। श्री राम राम — शरण दिनुहोस् राम राम।

जो भक्तले श्रद्धापूर्वक यिनको प्रतिदिन जप गर्छ, त्यसले निःसन्देह अश्वमेध यज्ञभन्दा पनि अधिक पुण्य प्राप्त गर्छ।

राम, दशरथ, जानकी, लक्ष्मण, रघुनन्दन — यिनमध्ये एक-एक नामको उच्चारण मात्रले समस्त पाप नष्ट हुन्छन्।