स्तोत्र
सरस्वती वन्दना Sarasvatī Vandanā
सरस्वती वन्दना देवी सरस्वती — वाक्, ज्ञान, कला, संगीत, बुद्धि र विद्याकी वैदिक देवी — लाई अर्पित सर्वाधिक प्रचलित प्रार्थना हो। सरस्वती त्रिदेवीकी तीन प्रमुख देवीहरूमध्ये एक हुन्। उनको प्रतिमा सदैव
1
या कुन्देन्दुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता
या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना।
या ब्रह्माच्युतशंकरप्रभृतिभिर्देवैः सदा पूजिता सा मां पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्यापहा॥
या ब्रह्माच्युतशंकरप्रभृतिभिर्देवैः सदा पूजिता सा मां पातु सरस्वती भगवती निःशेषजाड्यापहा॥
जो कुन्द-पुष्प, चन्द्रमा, तुषार (हिम) र मोतीको मालासमान धवल (श्वेत) हुनुहुन्छ; जो शुभ्र वस्त्र धारण गर्नुहुन्छ; जसका हातहरू वीणा र वरदण्डले सुशोभित छन्; जो श्वेत कमलमा आसीन हुनुहुन्छ; ब्रह्मा, अच्युत (विष्णु), शंकर (शिव) आदि देवहरूद्वारा जो सदा पूजिता हुनुहुन्छ — ती भगवती सरस्वतीले मेरो रक्षा गर्नुस् र मेरो सम्पूर्ण जडता पूर्णतः हटाउनुस्।
2
शुक्लां ब्रह्मविचारसारपरमाम् आद्यां जगद्व्यापिनीम्।
वीणापुस्तकधारिणीमभयदां जाड्यान्धकारापहाम्।
हस्ते स्फटिकमालिकां विदधतीं पद्मासने संस्थिताम् वन्दे तां परमेश्वरीं भगवतीं बुद्धिप्रदां शारदाम्॥
वीणापुस्तकधारिणीमभयदां जाड्यान्धकारापहाम्।
हस्ते स्फटिकमालिकां विदधतीं पद्मासने संस्थिताम् वन्दे तां परमेश्वरीं भगवतीं बुद्धिप्रदां शारदाम्॥
ती शारदा (सरस्वती) लाई नमस्कार जो शुक्ल (श्वेत) हुनुहुन्छ, जो ब्रह्मज्ञानकी परम सार-स्वरूपा हुनुहुन्छ, जो आद्या (प्रथम, प्राचीन) र सर्वव्यापिनी हुनुहुन्छ; जो वीणा र पुस्तक (वेद) धारण गर्नुहुन्छ, अभयदायिनी हुनुहुन्छ, र जाड्यरूपी अन्धकारको नाश गर्नुहुन्छ; जसका हातमा स्फटिक माला छ र जो कमलासनमा विराजमान हुनुहुन्छ — ती परमेश्वरी, बुद्धिप्रदा भगवतीलाई वन्दन।
3
सरस्वति नमस्तुभ्यं वरदे कामरूपिणि।
विद्यारम्भं करिष्यामि सिद्धिर्भवतु मे सदा॥
विद्यारम्भं करिष्यामि सिद्धिर्भवतु मे सदा॥
हे सरस्वती, हे वरदायिनी, हे कामरूपिणी! तपाईंलाई नमस्कार। म विद्याको आरम्भ गर्न लागेको छु — मलाई सदा सिद्धि प्राप्त होस्।
4
दोर्भिर्युक्ता चतुर्भिः स्फटिकमणिनिभैरक्षमालान्दधाना
हस्तेनैकेन पद्मं सितमपि च शुकं पुस्तकं चापरेण।
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमाना समाना सा मे वाग्देवता विधतु कुशलं वाणी देवी नमस्ते॥
भासा कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकमणिनिभा भासमाना समाना सा मे वाग्देवता विधतु कुशलं वाणी देवी नमस्ते॥
जो चार भुजाहरूले युक्त हुनुहुन्छ जसमा स्फटिक-माणिक माला, श्वेत कमल, शुक (सुगा) र पुस्तक धारण गरिएको छ; जो कुन्द, चन्द्र, शंख र स्फटिकसमान प्रकाशमान हुनुहुन्छ — ती वाग्देवता, देवी वाणीले मलाई कुशलता प्रदान गरुन्। हे देवी! तपाईंलाई नमस्कार।
5
सरस्वती महाभागे विद्ये कमललोचने।
विद्यारूपे विशालाक्षि विद्यां देहि नमोऽस्तु ते॥
विद्यारूपे विशालाक्षि विद्यां देहि नमोऽस्तु ते॥
हे सरस्वती, हे महाभागे, हे विद्यास्वरूपे, हे कमललोचने! हे विशालाक्षि! मलाई विद्या देउनुस् — तपाईंलाई नमस्कार।
6
वेदाय वेदरूपाय वेदान्ताय नमो नमः।
गुणदोषविवर्जिन्यै गुणदोषविधायिनी॥
सर्वज्ञाने सदानन्दे सर्वरूपे नमो नमः।
गुणदोषविवर्जिन्यै गुणदोषविधायिनी॥
सर्वज्ञाने सदानन्दे सर्वरूपे नमो नमः।
वेद, वेदरूपा र वेदान्तलाई बार-बार नमस्कार। जो गुण र दोषभन्दा परे हुनुहुन्छ र गुण-दोषकी विधायक पनि हुनुहुन्छ। सर्वज्ञाना, सदानन्दा, सर्वरूपालाई बार-बार नमस्कार।
7
सायं प्रातः पठेन्नित्यं षण्मासात् सिद्धिरुच्यते।
चोरव्याघ्रभयं नास्ति पठतां शृण्वतामपि॥
इत्थं सरस्वतीस्तोत्रम् अगस्त्यमुनिवाचकम्।
सर्वसिद्धिप्रदं नृणां सर्वपापप्रणाशनम्॥
चोरव्याघ्रभयं नास्ति पठतां शृण्वतामपि॥
इत्थं सरस्वतीस्तोत्रम् अगस्त्यमुनिवाचकम्।
सर्वसिद्धिप्रदं नृणां सर्वपापप्रणाशनम्॥
जसले यसलाई प्रतिदिन बिहान-साँझ पढ्छ, उसलाई छ महिनामा सिद्धि प्राप्त हुन्छ — यसो भनिएको छ। यसलाई पढ्ने र सुन्नेहरूलाई चोर र बाघको भय रहँदैन। यसरी महर्षि अगस्त्य-कृत यो सरस्वती स्तोत्र मानिसहरूलाई सर्वसिद्धि दिने र सर्व पापहरूको नाशक छ।